Info

Milieuzone in Arnhem: pesterij of noodzaak?

1 februari 2017

 

Recent twitterde wethouder Geert Ritsema (SP) zijn enthousiasme rond over de evaluatie van de Rotterdamse milieuzone. En, voegde hij er aan toe: Nu een milieuzone in Arnhem? Daarmee startte hij een discussie over of en hoe Arnhem vervuilende auto's uit de (binnen)stad zou kunnen weren. Een discussie met voor- en tegenstanders. Maar wat is een milieuzone eigenlijk? En wat is het doel van een milieuzone? Wat zijn de ervaringen met mileuzones in andere Nederlandse steden, als Rotterdam en Utrecht? En ook: moeten we in Arnhem een milieuzone instellen? GroenLicht zocht het uit.

Wat is een milieuzone?

In de definitie van het expertise centrum milieuzones (www.milieuzones.nl) is een milieuzone "een gebied in de binnenstad van grote gemeenten waar de toegang voor vrachtwagens die te veel fijnstof en stikstofoxiden uitstoten beperkt is." Hoewel in deze definitie van 'vrachtwagens' wordt gesproken zijn milieuzones in verschillende steden (o.a. Rotterdam en Utrecht) ook van toepassing op personenauto's die teveel roet uitstoten. Milieuzones zijn in werking in verschillende steden, waaronder de vijf grootste steden van Nederland en - heel opvallend gezien de tweet van wethouder Ritsema - sinds 1 juli 2014 ook in Arnhem! Daarom is de discussie in Arnhem niet of er een milieuzone moet komen, maar 1) of die zone ook voor vervuilende personenauto's zou moeten gelden en 2) of het gebied van de milieuzone zou moeten worden uitgebreid.

Waarom een milieuzone?

Het doel van milieuzones is om de luchtkwaliteit in binnensteden te helpen verbeteren. Die kwaliteit wordt vooral aangetast door uitstoot van fijnstof (PM10) en Stikstofdioxide (NO2), dat bij verbranding van fossiele brandstoffen vrijkomt. Autoverkeer is voor rond de 50% verantwoordelijk voor deze vorm van luchtverontreiniging. Een deel van het fijnstof bestaat uit roet deeltjes (EC), die tot de kleinste deeltjes van fijnstof behoren. Deze roet deeltjes zijn zo klein dat ze bij inademing tot in de longblaasjes en het bloed kunnen doordringen. Met name oudere dieselvoertuigen stoten veel roetdeeltjes uit. NO2 is een gas dat ook vrijkomt bij verbranding van brandstof. Het is schadelijk voor de gezondheid, onder andere omdat het klachten aan de luchtwegen veroorzaakt. Het doel van milieuzones is om de concentratie van PM10, EC en NO2 in de binnenstad terug te dringen.

In Arnhem is sprake van een meer dan gemiddelde luchtverontreiniging. Uit een recent rapport van de GGD-Gelderland (Naar een gezonde lucht in Gelderland) wordt duidelijk dat Arnhem de meest lucht-vervuilde stad van Gelderland is. Met name EC en NO2 vervuiling zijn in verschillende wijken in Arnhem substantieel en verontrustend.

Werken Milieuzones wel?

Aan leiding voor de tweet van wethouder Ritsema was het evaluatierapport van de milieuzone in Rotterdam. Onmiddellijk kwamen er reacties , met name vanuit de hoek van de Arnhemse VVD, die de effectiviteit van milieuzones ernstig in twijfel trokken, daarbij verwijzend naar een TNO onderzoek naar de effectiviteit van de milieuzone in Utrecht. Overigens laat dit onderzoek nu juist zien dat na de invoering van de milieuzone  de concentratie EC duidelijk gedaald is; als referentie werd in Rotterdam en Amsterdam (waar op dat moment geen milieuzone was) in dezelfde periode duidelijk veel minder afname van de EC-concentratie gemeten. De verwijzing naar dit onderzoek als ondersteuning voor een tegen-stem tegen milieuzones is daarmee onterecht.

 

 

Begin november 2016 kwamen de resultaten van een evaluatie onderzoek, eveneens door TNO uitgevoerd, van de effectiviteit van de Rotterdamse milieuzone beschikbaar.Die resultaten laten zien dat na instelling van de milieuzone 20 to 30% reductie van uitstoot van fijnstof (EC) kan worden aangetoond. In feite een bevestiging van de resultaten van het Utrechtse onderzoek. De conclusie kan dan ook niet anders zijn dan dat het instellen van een milieuzone to een verminderde uitstoot, en dus een verbetering van de luchtkwaliteit, leidt.

 

Waarom wil niet iedereen dan een milieuzone?

Zoals gezegd komt de weerstand in Arnhem in eerste instantie uit de hoek van de VVD. Raadslid Roeland van der Zee twitterde dat de effecten van milieuzones niet zijn aangetoond en verwees daarbij naar een artikel in ... een autoblad. Anderen spraken van 'automobilistje pesten'.

 

Voor alle duidelijkheid: een milieuzone heeft alleen betrekking op sterk vervuilende (vracht- en personen)auto's. Dan gaat het meestal om oude dieselauto's. Verschillende gemeenten met een milieuzone hebben op hun respectievelijke sites een tool waar het kenteken van de auto kan worden ingevoerd om te zien of de auto de milieuzone in mag. Is dat niet het geval en gaat de auto toch de zone in dan staat daar een boete tegenover (in Rotterdam is dat b.v. €90,-). Voor alle andere auto's is er niets aan de hand: zij mogen gewoon de milieuzone binnen. En gelukkig voldoen verreweg de meeste nieuwe auto's wel aan de normen. Van automobilistje pesten is dus geen sprake.

 

Een ander argument tegen milieuzones is dat winkels in de binnenstad bevoorraad moeten worden. En dat gebeurd met vrachtauto's die in vrijwel alle gevallen op diesel rijden. De gemeente Arnhem zegt daarover:

"De milieuzone geldt voor vrachtwagens met een te hoge uitstoot van fijn stof en stikstofdioxide.
Vrachtwagens (maximum massa meer dan 3500 kg) met een te hoge uitstoot van fijn stof en stikstofdioxide, euronorm lager dan IV, mogen de milieuzone niet in
." Dat wil zeggen dat bevoorrading met schonere vrachtautos nog steeds gewoon door kan gaan.

De gemeente zegt ook:

"Ondernemers die iets afgeleverd moeten hebben in de binnenstad, maar geen vrachtwagen hebben die schoon genoeg is voor de milieuzone, kunnen hun goederen laten afleveren door Binnenstadservice Arnhem. Zij beschikken over schone en zelfs emissieloze voertuigen. Voor ondernemers betekent dit: minder kilometers rijden  en je hoeft de stad niet in." Binnenstadservice is een stadslogistiek bedrijf met een vestiging buiten de stad, die de distributie van goederen in de binnenstad op een zo duurzaam mogelijke manier voor haar rekening neemt. Dus ook dit argument snijdt geen hout.

 

 

Kan de milieuzone Arnhem worden uitgebreid?

In december 2016 laat wethouder Ritsema weten dat per 1 maart 2017 de milieuzone in Arnhem beter zal worden gehandhaafd. Er zullen camera’s met kentekenherkenning worden geïnstalleerd waardoor de pakkans tot meer dan 95% stijgt. Inmiddels laten de evaluatie resultaten van de onderzoeken in Utrecht en Rotterdam zien dat het buiten de deur houden van vervuilende personen auto's tot een aanzienlijke milieuwinst leiden. Dat pleit voor de uitbreiding van de Arnhemse milieuzone met beperkingen voor vervuilende (diesel) personenauto's. Er is, gezien de positie van Arnhem als meest luchtvervuilde stad van Gelderland, alle reden om deze optie zeer serieus te nemen. In een brief aan de gemeenteraad van 20 december 2016 laat Ritsema weten dat hij laat onderzoeken of de milieuzone kan worden uitgebreid met beperkingen voor vervuilende personenauto’s , busjes en zelfs snor- en bromfietsen. In dat onderzoek worden ook de kosten van uitbreiding inzichtelijk gemaakt. Verder wordt bekeken of bezitters van oude vervuilende auto’s (financieel) gestimuleerd kunnen worden een nieuwere auto aan te schaffen. Overigens wordt er in deze brief niet gesproken over uitbreiding van de milieuzone naar omringende wijken.

GroenLinks is groot voorstander van een uitgebreide milieuzone. Raadslid Tobias de Groot zegt daarover: “Wij zouden de milieuzone graag uitbreiden, zowel qua voertuig-categorieën als qua grootte, dus groter dan alleen het centrum. Urgentie is er zeker, de lucht in onze stad is vies. De luchtkwaliteit voldoet niet overal aan de (politieke) norm en op heel veel plekken niet aan de gezonde norm. Op verschillende plekken is de uitstoot van NO2  en fijnstof te hoog. Dit is effectief tegen te gaan door het uitbreiden van een milieuzone voor vervuilende personenauto’s, brommers en scooters en bussen. Het wagenpark wordt daarmee schoner en dat heeft ook effect op de luchtkwaliteit op andere plekken in de stad. Een win-win situatie.”

Deze plannen zullen door de gemeenteraad moeten worden goedgekeurd.  Het woord is daarom nu aan de Arnhemse politiek...

 

Joop Ouborg

 

Wil je reageren op dit artikel? Stuur dan een mail aan de redactie via groenlichtarnhem@gmail.com

GroenLicht

GroenLicht is de nieuws- en achtergronden site van GroenLinks Arnhem, gericht op leden, kiezers en sympathisanten van GroenLinks Arnhem. Regelmatig worden hier interviews, reportages en achtergrondartikelen geplaatst over maatschappelijke en politieke Arnhemse aangelegenheden. Ook zijn hier aankondigingen van GroenLinks activiteiten te vinden. Een site voor elke Arnhemmer!

Wij raden u daarom van harte aan om de laatste versie van een van de onderstaande browsers te downloaden. Dat is niet alleen verstandig omdat u daardoor de Linker kunt lezen, veelal is dit ook beter voor uw computer. De nieuwste versies van deze browsers zijn sneller en veiliger.